" สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกตุ บุญเผวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ"

            ร้อยเอ็ด เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่กึ่งกลางของภาคอีสานมานานกว่า 200 ปี อดีตเคยเป็นเมืองใหญ ่ที่รุ่งเรืองมาก ชื่อว่า สาเกตุนคร มีประตูเข้าเมือง 11 ประตู เมืองขึ้น 11 เมือง แต่ปัจจุบันได้มีการ พัฒนาในด้านต่างๆ มากมาย เมืองร้อยเอ็ดเป็นเมืองแห่งบึงพลาญชัย และมีส่วนหนึ่งของ ทุ่งกุลาร้องไห้ที่มีชื่อเสียง ซึ่งมีเนื้อที่กว้างใหญ่ถึงสองล้านไร่เศษ ขณะนี้กำลังได้รับการพัฒนา เพื่อให้เป็นแผ่นดินแห่งความอุดมสมบูรณ์ จนแทบจะหาร่องรอยแห่งอดีตไม่พบประวัติศาสตร์ ของเมืองร้อยเอ็ดเริ่มปรากฏขึ้นในราวสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย โดยมีเจ้าลาวจากนครจัมปาศักดิ์ ได้เดินทางมาตั้งบ้านเรือนในบริเวณที่เป็นอำเภอสุวรรณภูมิในปัจจุบัน ต่อมาได้มา พึ่งพระบรม โพธิสมภารสมเด็จพระบรมราชาที่ 3 แห่งกรุงศรีอยุธยา ในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ได้ย้ายเมืองใหม่มาตั้งที่บริเวณเมืองร้อยเอ็ดปัจจุบัน ส่วนเมืองสุวรรณภูมิเดิม ก็ยังคงมีอยู่ ในสมัย สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์คิดกบฎต่อกรุงเทพฯ ได้ยกทัพ เข้ามาตีหัวเมืองรายทางจนถึงนครราชสีมา แต่ก็ถูกทัพไทยตีแตกพ่ายไปในที่สุด นอกจาก หลักฐาน ทางประวัติศาสตร์แล้ว ยังพบหลักฐานทางโบราณคดี แสดงการอยู่อาศัยของคน มาตั้งแต่สมัยก่อน ประวัติศาสตร์เช่นกัน และรวมทั้งเคยเป็นดินแดน ที่อยู่ในเขตอิทธิพล ของอาณาจักรขอมโบราณ เพราะพบโบราณสถานแบบขอมหลายแห่ง เช่น กู่พระโกนา อำเภอสุวรรณภูมิ กู่กาสิงห์ อำเภอเกษตรวิสัย ปรางค์กู่ อำเภอธวัชบุรี เป็นต้น ลักษณะภูมิประเทศ เป็นที่ราบสูง มีทุ่งกว้าง ดินปนทราย ส่วนมากเป็นดินเค็ม ดังนั้นจังหวัดร้อยเอ็ด จึงมีบ่อเกลือสินเธาว์มากแห่งหนึ่งในภาคอีสาน แหล่งน้ำสำคัญคือ ลำน้ำชี ลำน้ำมูล ลำน้ำยัง ลำน้ำเตา ลำน้ำพลับเพลา และลำน้ำ เสียว

อาณาเขต : ทิศเหนือ จดอำเภอกมลาไสย อำเภอกุฉินารายณ์ อำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์ และอำเภอคำชะอี จังหวัดมุกดาหาร
ทิศใต้ จดอำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ และอำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ
ทิศตะวันออก จดอำเภอเมือง อำเภอเลิงนกทา อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร
ทิศตะวันตก จดอำเภอเมือง อำเภอวาปีปทุม และอำเภอพยัคฆภูมิ จังหวัดมหาสารคาม

ร้อยเอ็ด มีเนื้อที่ 8,299.4 ตารางกิโลเมตร และแบ่งการปกครองออกเป็น 17 อำเภอ และ 2 กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมืองร้อยเอ็ด อำเภอเกษตรวิสัย อำเภอปทุมรัตน์ อำเภอจตุรพักตร์พิมาน อำเภอธวัชบุรี อำเภอพนมไพร อำเภอโพนทอง อำเภอเสลภูมิ อำเภอสุวรรณภูมิ อำเภออาจสามารถ อำเภอหนองพอก อำเภอเมืองสรวง อำเภอโพธิ์ชัย อำเภอโพนทราย อำเภอเมยวดี อำเภอศรีสมเด็จ อำเภอจังหาร กิ่งอำเภอเชียงขวัญ และกิ่งอำเภอหนองฮี

      ระยะทางจากอำเภอเมืองร้อยเอ็ดไปยังอำเภอและกิ่งอำเภอต่างๆ ในเขตจังหวัด
อำเภอเมือง-อำเภอจังหาร 10 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอธวัชบุรี 12 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอศรีสมเด็จ 25 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอจตุรพักตร์พิมาน 26 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอเมืองสรวง 26 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอเสลภูมิ 34 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภออาจสามารถ 34 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอโพนทอง 47 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอเกษตรวิสัย 47 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอสุวรรณภูมิ 52 กิโลเมตร
อ ำเภอเมือง-อำเภอโพธิ์ชัย 58 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอพนมไพร 64 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอหนองพอก 73 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอเมยวดี 73 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอโพนทราย 79 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-อำเภอปทุมรัตน์ 85 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-กิ่งอำเภอเชียงขวัญ 18 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-กิ่งอำเภอหนองฮี 76 กิโลเมตร
อำเภอเมือง-กิ่งอำเภอทุ่งเขาหลวง 26 กิโลเมตร

บึงพลานชัย เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัด มีเกาะกลางบึงขนาดใหญ่ เนื้อที่ประมาณ 2 แสนตารางเมตร เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่พักผ่อนหย่อนใจออกกำลังกายของประชาชน ที่สวยงาม ไม่แพ้ต่างประเทศตกแต่งด้วยสวนดอกไม้สวยงาม และพันธุ์ไม้น้อยใหญ่ให้ความร่มรื่นเย็นสบาย มีพระพุทโธดม มงคล ศาสดาสิริพัฒนาบึงพลาญชัยองค์ใหญ่ สวยงามประดิษฐาน ท่ามกลางสวนดอกไม้ ในบึงมีปลาชนิด ต่างๆ มากมายมีเรือสำหรับ ให้ประชาชนได้พายเล่นชมปลาและออกกำลังกาย ตั้งอยู่กลางใจเมืองร้อยเอ็ด เขต เทศบาลเมือง

บึงเกลือ เป็นบึงน้ำจืดธรรมชาติขนาดใหญ่ เนื้อที่ถึง 7,500 ไร่ มีหาดทรายขาวสะอาด บรรยากาศคล้ายชายทะเลริมหาดบางส่วน เรียงรายด้วยร้านอาหาร แพลอยน้ำ ได้รับงบประมาณพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย หลายสิบล้านบาท เป็นที่นิยมไปพักผ่อน เล่นกีฬาทางน้ำ BANANA BOAT ในช่วงวันหยุดเทศกาลต่าง ๆอยู่ในเขตตำบลบึงเกลือ อำเภอเสลภูมิ ห่างจากตัวอำเภอไปทางจังหวัดยโสธร ประมาณ 10 ก.ม.

สวนสาธารณะพุทธประวัติเวสสันดรชาดก ตั้งอยู่บ้านน้อยหัวฝาย หมู่ที่ 8 ตำบลรอบเมือง อำเภอเมืองร้อยเอ็ด สร้างขึ้นเพื่อรองรับการขยายตัวทางด้าน เศรษฐกิจของจังหวัดร้อยเอ็ดในอนาคต เพื่อพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว และพักผ่อน ออกกำลังกายของรา พื้นที่สวนห้อมล้อมบึงขนาดใหญ่ ประกอบด้วยรูปหล่อพุทธประวัติเวสสันดรชาดกทั้ง 13 กัณฑ์ ใช้งบประมาณจำนวน 40,000,000 บาท ดำเนินการ โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดร้อยเอ็ดตั้งอยู่บ้านน้อยหัวฝาย หมู่ที่ 8 ตำบลรอบเมือง อำเภอเมือง

พระมหาเจดีย์ชัยมงคล เป็นมหาเจดีย์ขนาดใหญ่ที่วิจิตร พิสดารตามแบบชาวอีสาน สวยงามที่สุดในประเทศไทยแห่งหนึ่ง ใช้งบประมาณก่อสร้างถึงปัจจุบันกว่า 3,000 ล้านบาทมีกำแพงกว้าง สามารถเดินได้โดยรอบเพื่อปิดล้อมพื้นที่ป่า 7,000 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือ จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดมุกดาหารกำแพงนี้จะทำให้เกิดสวนสัตว์ เปิดที่มี เก้ง กวาง กระทิง นกยูง เสือ ช้าง ไก่ป่า ฯลฯ พระมหาเจดีย์นี้ออกแบบ โดยกรมศิลปากรเป็นสีขาวตกแต่งลวดลาย ตระการตาด้วย สีทองเหลืองอร่าม รายล้อมด้วยเจดีย์องค์เล็กทั้ง 8 ทิศสร้าง ในเนื้อที่ 101 ไร่ กว้าง 101 เมตร ยาว 101 เมตร ความสูง 101 เมตร รวมยอดทองคำเป็น 109เมตร ใช้ทอง คำหนัก 4,750 บาท หรือประมาณ 60 กิโลกรัม ภายในองค์พระมหา เจดีย์เหมือน อยู่บนวิมานแดนสวรรค์ ชั้นที่ 1 เป็นห้องโถงกว้างใหญ่ โอ่อ่า ผนังจารึกนามทานาธิบดีต่าง ๆ ใช้เป็นห้องประชุม บำเพ็ญบุญ ชั้นที่ 2 เป็นห้องโถงโอ่อ่าเช่นกัน ผนังติดตั้งรูปพระพุทธประวัติ ลวดลาย ไทยวิจิตรพิสดาร ชั้นที่ 3 เป็นที่ประดิษฐานรูปพระณาจารย์ ปราชญ์ อีสานในอดีต เป็นรูปเหมือนสลักหินอ่อน และหุ่นรูปเหมือนพระสุปฏิปัน โน 101 องค์ ชั้นที่ 4 จัดเป็นพิพิธภัณฑ์แสดงวัดวาอาราม สถานปฏิบัติสม ถะวิปัสสนา กรรมฐานที่หลวงปู่ศรี เคยบำเพ็ญธรรมมา ชั้นที่ 5 บันไดเวียน 119 ชั้น เป็นห้องโถงรูประฆัง 8 เหลี่ยมบรรจุพระบรมสารีริกธาต ุ มิ่งมหามงคล ใช้งบประมาณ ก่อสร้างกว่า 3,000 ล้านบาท ตั้งอยู่ตำบลผาน้ำย้อย อำเภอหนองพอก ถนนสายร้อยเอ็ด -มุกดาหาร ระยะ ทางจากตัวเมืองร้อยเอ็ด ถึงพระมหาเจดีย์ 80 ก.ม.

ปราสาทกู่กาสิงห์    เป็นสถาปัตยกรรมแบบเขมรอีกแห่งหนึ่ง มีขนาดค่อนข้างใหญ่และยังอยู่ในสภาพดีพอควร ขณะนี้สำนักงานโบราณคดี และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๘ อุบลราชธานี กรมศิลปากรได้ดำเนินการขุดแต่งและบูรณะให้เห็นสภาพชัดเจนสวยงามยิ่งขึ้น เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งในภาคอีสาน ประกอบด้วย ปรางค์ ๓ องค์ ตั้งอยู่บนฐานศิลาแลงเดียวกัน มีวิหารหรืออาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่เรียกว่าบรรณาลัย อยู่ทางด้านหน้าทั้งสองข้าง ทั้งหมดล้อมรอบด้วยกำแพงซึ่งมีซุ้มประตูทั้ง ๔ ทิศ ถัดออกไปเป็นคูน้ำรูปเกือกม้าล้อมรอบอีกชั้นหนึ่ง ปราสาทกู่กาสิงห์ตั้งอยู่ในวัดบูรพากู่กาสิงห์ ตำบลกู่กาสิงห์ สามารถเดินทางได้ ๓ ทาง คือ ใช้เส้นทางร้อยเอ็ด-เกษตรวิสัย ทางหลวงหมายเลข ๒๑๔ ระยะทาง ๔๗ กิโลเมตร เดินทางต่อไปตามทางหลวงสายเกษตรวิสัย-สุวรรณภูมิ ประมาณ ๑๐ กิโลเมตร มีทางแยกขวากู่กาสิงห์เป็นระยะทางอีก ๑๐ กิโลเมตร หรืออาจใช้เส้นทางสายร้อยเอ็ด-สุวรรณภูมิ-สุรินทร์ (ทางหลวงหมายเลข ๒๑๕ ต่อด้วย ๒๑๔) ระยะทาง ๖๐ กิโลเมตร ถึงวัดกู่พระโกนา ด้านตรงข้ามวัดมีทางแยกไปกู่กาสิงห์ ระยะทางอีก ๑๘ กิโลเมตร

บ่อพันขันรัตนโสภณ ตำบลเด่นราษฏร อยู่ในเขตวัดบ่อพันขันรัตนโสภณ เป็นอุทยานการศึกษาเฉลิมพระเกียรติ 50 ปี มีตำนานเล่าขานมานานว่า เป็นพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ปัจจุบันมีพระพุทธรูปสวยงามองค์ใหญ่ ขนาด 21 เมตร ชื่อพระพุทธหัสขันธมหามุนีนาถ ประดิษฐานอยู่เกาะกลางบ่อพันขันศักดิ์สิทธิ์ และยังเป็นที่ประดิษฐานเจ้าแม่กวนอิมองค์ใหญ่ เป็นที่เคารพบูชาของชาวร้อยเอ็ด ไปตามเส้นทางร้อยเอ็ด-อำเภอพนมไพร กิ่งอำเภอหนองฮี สู่ตำบลเด่นราษฎร์ ระยะทางจากเมืองร้อยเอ็ดประมาณ 86 ก.ม